|
معرفی و بررسی آثار داستانی و نمایشی از 1250 تا 1300 شمسی
بر اساس پژوهشهای طرح تطور مضامین داستانی گروه ادبیات معاصر
گزارش: حسين مرتضائيان آبكنار
چاپ اول/ 1387
شابک: 9-84-7531-964ـ978
ادبیات مکتوب ایران سابقهای بسیار طولانی دارد ــ چه نبشتهای بر دیوارهای سنگی در دل کوه و چه خطی بر پوست و کرباس و کاغذ ــ و ما اگر از فرهنگ و هویت سخن میگوییم به فراوردهٔ همین تاریخ پرباری نظر داریم که از روزگار باستان تا به امروز برایمان به یادگار ماندهاست. با نگاهی به گذشته درمییابیم که همیشه این نیاز احساس میشده که مرجعی در دسترس باشد تا انبوه آثار و کتابهای پراکنده و دور از دسترس در آن شناسانده شود و بدانیم چه داشتهایم، چه کردهایم، و به کجا میرویم.
به همین منظور فرهنگستان زبان و ادب فارسی در صدد برآمدهاست تا موجبات بسیج جامعهٔ دانشگاهی و مراکز علمی و فرهنگی را برای گام برداشتن در راه معرفی شایستهٔ ادب معاصر فراهم سازد و به این منظور گام اوّل را برداشته و اجرای طرحی به نام طرح تطور مضامین داستانی در ادبیات فارسی طی دو قرن اخیر را آغاز کردهاست.
مجموعهٔ حاضر که چکیدهای است از ادبیات داستانی نیم قرن (سالهای 1250 تا 1300)، در چارچوب همان طرح تهیه شده و درواقع، باید بخشی از آن کار پژوهشی مقدماتی تلقی شود که دستمایهای برای تحلیل نهایی سیر تطور مضامین در ادبیات داستانی طی دورهای پنجاهساله (دورهٔ اوّل از طرح) خواهد بود.
در نقد آثار این مجموعه قطعیتی وجود ندارد و سعی شدهاست با نگاهی جامع، نسبیگرا، و بیطرفانه به آثار نگریسته شود. اگر نقد صریحی دربارهٔ اثری هست یا نقل قول است و یا تحلیل و نقد زمانهٔ معاصر از آن اثر، بیآنکه ارزش تاریخی و فرهنگی آن نادیده گرفته شود. گاه نیز نقدِ صریح نتیجهٔ نظر تثبیتشدهٔ دوران ماست.
برخی از شخصیتهایی که در این مجموعه آثارشان مورد بررسی قرار گرفتهاست عبارتاند از: میرزا آقا نبریزی، میرزا فتحعلی آخوندزاده، ناصرالدینشاه، زینالعابدین مراغهای، میرزا حبیب اصفهانی، تاجالسلطنه، سید محمدعلی جمالزاده و دیگران. در پایان این مجموعه نیز کتابنامه و نمایهٔ آثار آمدهاست.
|