فرهنگستان زبان و ادب فارسی
فرهنگستان، میزبان هیئت بلندپایۀ افغانستانی
 
چهارشنبه، دهم آبان‌ماه ۱۳۹۶، فرهنگستان زبان و ادب فارسی میزبان هیئت بلندپایه‌ای از کشور افغانستان بود. اعضای این هیئت که به دعوت سازمان فرهنگ و ارتباطات در ایران حضور یافته‌اند عبارت بودند از دکتر فاروقی، مشاور رئیس جمهوری افغانستان در امور علمی و دانشگاهی و رئیس دانشگاه کابل، دکتر آزمون، مشاور رئیس جمهوری افغانستان در امور فرهنگی و استاد دانشگاه کابل، دکتر نسیمی، رئیس دانشکدۀ زبان و ادبیات دانشگاه کابل.
    در این نشست که با حضور دکتر غلامعلی حداد عادل، رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی، و آقای رخشنده، رئیس مرکز توسعۀ همکاری‌های علمی و دانشگاهی سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، برگزار شد، دربارۀ مسائل مربوط به زبان و ادبیات فارسی و مشکلات موجود در کشور افغانستان و راهکارهای گسترش کمّی و کیفی آموزش در این کشور بحث و گفت‌وگو شد.
در ابتدای این نشست دکتر فاروقی، رئیس دانشگاه کابل، با اشاره به تاریخچۀ تأسیس این دانشگاه، اظهار کرد: دانشگاه کابل امسال وارد هشتاد و پنجمین سال پایه‌گذاری خود شد. این دانشگاه به‌عنوان یکی از نهادهای پیشتاز آکادمیک و فرهنگی در منطقه، در زمان خود به مسائل آکادمیک و فرهنگی منطقه بسیار خدمت کرده است.
    وی سپس با یادآوری وضعیت آشفتۀ افغانستان در دهه‌های اخیر افزود: همان طوری که بسیاری از ساحت‌های زندگی مردم افغانستان به دلیل مسائل جنگ و تبعات آن دچار مشکل شد، عرصه‌های دانشگاهی و فرهنگی ما هم خالی از این مشکلات نماند. تعداد زیادی از استادان و دانشگاهیان ما که محصول سال‌های طولانی تعلیم و تحصیل و تدریس بودند، متأسفانه یا به شهادت رسیدند یا جبراً از وطن بیرون رانده شدند یا به دلیل کبر سن خانه‌نشین شده‌اند و از این نظر خلأ جدّی‌ای در یک نسل ایجاد شد که دانشگاه کابل را نیز به‌شدت تحت فشار قرار داد.
    مشاور رئیس جمهوری افغانستان در ادامه به اقدامات دولت این کشور در سال‌های اخیر اشاره کرد و گفت: ما پس از آغاز دوران جدید در افغانستان، از سال ۲۰۰۱ به بعد، بر آن شدیم که این کمبودها را جبران کنیم و در این راه، علاوه بر اتکا به نیروهای جوان و بالندۀ افغانستانی، با استفاده از کمک‌های بین‌المللی و همسایگان کوشیدیم به آن جایگاه و مقام ارزشمند گذشته برسیم. خوشبختانه در پانزده سال گذشته کارهای بسیار خوبی انجام پذیرفته است. ازلحاظ کمّی توانستیم کمبودها را جبران کنیم، به‌نحوی‌که امروز شمار دانشگاه‌های دولتی و خصوصی افغانستان به ۱۷۰ دانشگاه رسیده است. اکنون دانشگاه کابل بهترین نهاد آکادمیک افغانستان است و بیش از ۲۲هزار دانشجو در مقاطع کارشناسی و کارشناسی ارشد و دکتری در آن مشغول به تحصیل‌اند و بیش از ۸۵۰ استاد در خدمت فرزندان عزیز ما هستند.
    وی سپس با تأکید بر لزوم پیشرفت کیفی دانشگاه‌ها در کشور افغانستان افزود: بحث توسعۀ کیفی دانشگاه‌های افغانستان یکی از مباحث اساسی ما بوده است. ما اکنون سال اولِ دور دوم برنامه‌های راهبردی (استراتژیک) افغانستان را می‌گذرانیم. در این دوره توجه اصلی ما به بالا بردن ارزش‌های کیفی تحصیلی است. به همین دلیل دولتمردان افغانستان نیز توجه خاصی به مسائل آکادمیک و فرهنگی و علمی دارند. ما در این راه، علاوه بر برنامه‌های دولت افغانستان، چشم امید به کمک‌های همسایگانمان، از جمله هند و پاکستان و چین و ایران داریم. به همین منظور از فرصتی که سازمان فرهنگ و ارتباطات جمهوری اسلامی ایران فراهم آورد استقبال کردیم تا بتوانیم با استفاده از ایجاد ارتباط با نهادهای فرهنگی و دانشگاهی ایران در جهت تحقیق مرحلۀ دوم پیشرفت کیفی برنامۀ راهبردی افغانستان پیش برویم.
    پس از آن دکتر حداد عادل، رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی، ضمن خوشامدگویی به میهمانان، در سخنانی اظهار کرد: ایران و افغانستان، درعین‌حال که دو کشور مستقل‌اند، دو شاخۀ روییده بر تنۀ واحد یک درخت‌اند که ریشه در یک خاک دارد. شاید آن مقدار که ما مشترکات با ملت افغانستان داریم با هیچ کشور دیگری نداشته باشیم.
    وی در ادامه با تأکید بر نقش زبان فارسی در تحکیم اشتراکات و روابط بین دو کشور ایران و افغانستان افزود: مهم‌ترین وجه اشتراک ما زبان و خط است که خود بستر هرگونه همکاری را مهیا می‌کند. امروز وقتی در ایران از سنایی سخن می‌گوییم برای مردم هیچ فرقی بین سنایی و سعدی وجود ندارد؛ به این معنی که در عالم فرهنگ مرزها برداشته می‌شود.
    رئیس بنیاد سعدی سپس با اشاره به تاریخچۀ روابط فرهنگی دو کشور ابراز کرد: در دوران معاصر، قبل از اینکه این فتنه‌ها و مصیبت‌ها دامنگیر ملت افغانستان شود، روابط فرهنگی دو کشور بسیار خوب بود. من در جوانی استادانی نظیر مرحوم استاد عبدالحی حبیبی و استاد خلیل‌الله خلیلی را دیده بودم که به ایران سفر می‌کردند و بسیار مورد احترام بودند. در حقیقت در این چهل سال اخیر و بیشتر، که افغانستان دچار تلاطم شده است، همیشه غم شما غم ما و شادی شما شادی ما بوده است. آغوش ما همیشه برای پذیرش مهاجران باز بوده و بااینکه خود ما نیز پا به پای شما گرفتاری‌هایی داشتیم، به‌ویژه در دوران جنگ هشت‌ساله، در همان سال‌های سخت هم نظر ما نسبت به افغانستان عوض نشد. هم‌اکنون هم شاید چندصدهزار دانش‌آموز افغانستانی در ایران مشغول به تحصیل‌اند و در کنار دانش‌آموزان ایرانی درس می‌خوانند. مقام معظم رهبری نیز عشق و علاقۀ خاصی به مردم افغانستان دارند و همیشه تأکید می‌کنند که باید بهترین خدمات به برادران و خواهران افغانستانی در این زمینه داده شود. شماری از دانشجویان افغان در دانشگاه‌های ایران مشغول به تحصیل‌اند و برخی هم به کشور خود بازگشته‌اند و منشأ خدمت شده‌اند.
    رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی در ادامه اهمیت زبان فارسی را در شکل‌گیری هویت ملی خاطرنشان کرد و گفت: خوشبختانه ما در ایران قدر زبان فارسی را دانسته‌ایم و می‌دانیم و کاملاً مؤمنیم به این حقیقت که زبان فارسی رکن هویت ماست، ادبیات فارسی رکن ملّیت ماست. به همین جهت در قانون اساسی ما مقرر شده است که در تمام سطوح آموزشی، از ابتدا تا بالاترین سطح دانشگاهی، همۀ کلاس‌های درس و کتاب‌های درسی باید به زبان فارسی باشد.
    دکتر حداد عادل سپس به تاریخچه و وظایف و اهداف فرهنگستان زبان و ادب فارسی اشاره کرد و افزود: این فرهنگستان سومین فرهنگستانی است که در هشتاد و چند سال گذشته در ایران تشکیل شده است و اکنون بیست و هفتمین سال تأسیس خود را سپری می‌کند. یکی از وظایف ما در این فرهنگستان ایجاد زبان فارسی علمی است. ما با پیدا کردن معادل‌های فارسی برای لغات و اصطلاحات خارجی در رشته‌های علمی کمک می‌کنیم که زبان فارسی فقط زبان کوچه و بازار و زبان ادبیات کهن و عرفان و اخلاق قدیم نباشد، بلکه زبان امروز باشد و برای زندگی امروزی توانایی داشته باشد. ما در طی این سال‌ها توانسته‌ایم در رشته‌های گوناگون حدود ۶۰هزار واژۀ فارسی تصویب کنیم. این می‌تواند یکی از زمینه‌های همکاری ما با دانشگاه کابل و سایر نهادهای فرهنگی افغانستان باشد. ما در فرهنگستان
    وی پس از آن برخی از گروه‌های پژوهشی فرهنگستان زبان و ادب فارسی را که می‌توانند زمینه‌ساز بستر مشترک همکاری میان دو کشور باشند معرفی کرد. از جملۀ این گروه‌ها گروه فرهنگ‌نویسی و گروه زبان‌ها و گویش‌های ایرانی بود. دکتر حداد عادل همچنین به فعالیت‌های بنیاد سعدی در زمینۀ آموزش زبان فارسی در خارج از مرزهای ایران و به ایرانیان خارج از ایران و خارجیان مقیم ایران اشاره کرد و برخی از زمینه‌های مشترک و فرصت‌های همکاری بین دو کشور را برشمرد. وی خاطرنشان ساخت که فرهنگستان زبان و ادب فارسی و بنیاد سعدی، برای گسترش ارتباطات و امضای تفاهم‌نامه‌های همکاری با دانشگاه کابل و دیگر نهادها و مراکز فرهنگی و علمی افغانستان آمادگی کامل دارند.
    دکتر دبیرمقدم، معاون علمی و پژوهشی فرهنگستان، دیگر سخنران این نشست بود که در باب برخی از حوزه‌های همکاری میان دو کشور سخنانی را ایراد کرد و گفت: ارتباط ما با دانشگاه کابل در چند حوزه می‌تواند یک ارتباط عینی و ملموس باشد. فرهنگستان این آمادگی را دارد که میزبان کسانی باشد که مایل‌اند با شیوه‌های واژه‌گزینی علمی، که فرهنگستان تجربۀ بیست و چند ساله‌ای در آن دارد، آشنا بشوند. همچنین فرهنگستان یک دورۀ تحصیلی کارشناسی ارشد واژه‌گزینی و اصطلاح‌شناسی را در فرهنگستان برگزار می‌کند. ممکن است کسانی باشند که بتوانند در این دوره تحصیل کنند. دوره‌های دانش‌افزایی هم یکی دیگر از مواردی است که می‌توان به آن توجه کرد. زبان فارسی دری امکاناتی را در خود دارد که برای شناخت تحول زبان فارسی پس از دورۀ اسلامی بسیار راه‌گشاست. همچنین زبان‌ها و گویش‌های دیگری در افغانستان رایج است که این حوزه هم می‌تواند یکی از زمینه‌های مشترک همکاری دو کشور را فراهم آورد.
    دکتر نصیری، عضو وابسته و مدیر گروه داشنامۀ زبان و ادب فارسی در شبه‌قاره، دکتر محمد سرور مولایی، عضو پیوستۀ افغانستانی فرهنگستان زبان و ادب فارسی، و دکتر آزمون و دکتر نسیمی، از اعضای هیئت بلندپایۀ افغانستانی، از دیگر سخنرانان این نشست بودند که در باب مسائل فرهنگی و راه‌های گوناگون گسترش همکاری‌های دوجانبه سخن گفتند.
    در پایان نشست دکتر حداد عادل برخی از کتاب‌های منتشرشده در فرهنگستان زبان و ادب فارسی را به میهمانان افغانستانی اهدا کرد که از جملۀ آن‌ها کتاب دوجلدی فارسی دری افغانستان، نوشتۀ دکتر علی رواقی، و دورۀ کامل دانشنامۀ زبان و ادب فارسی بود.
    آقایان رخشنده، رئیس مرکز توسعۀ همکاری‌های علمی و دانشگاهی سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، طهماسبی، رئیس ادارۀ تبادل هیئت‌های دانشگاهی مرکز توسعه، جلوسی، کارشناس مرکز توسعه، پالیزدار، معاون بین‌الملل بنیاد سعدی، و قاسمی، مدیر روابط عمومی فرهنگستان، از دیگران حاضران این نشست بودند.

تمامی حقوق این وبگاه متعلق به فرهنگستان زبان و ادب فارسی است ©