امروز دوشنبه ՝ 1396/08/29    ■ Mon, Nov 20, 2017   



  
اندازه نوشته   A | A
آخرین اخبار 
آموزش واژه‌گزینی در رادیو فرهنگ
واژه‌گزینی در حوزه‌های علمی و فنی و هنری اصول و ضوابطی دارد که آشنایی با آن‌ها برای علاقه‌مندان به زبان فارسی جذاب و آموختنی است. ازاین‌رو، به کوشش رادیو فرهنگ، سلسله‌گفتارهای دکتر غلامعلی حداد عادل در درس «کلیات و کارگاه واژه‌گزینی» که در نیم‌سال تحصیلی ۹۵-۹۶ مقطع کارشناسی ارشد رشتة واژه‌گزینی و اصطلاح‌شناسی تدریس شد، ضبط و برا ...

بازدید استادان افغانستانی از فرهنگستان زبان و ادب فارسی
چهارشنبه، هفدهم آبان‌ماه ۱۳۹۶، هیئتی از کشور افغانستان، متشکل از استادان زبان و ادبیات فارسی و رؤسای دانشگاه‌های دولتی و خصوصی این کشور، میهمان فرهنگستان زبان و ادب فارسی بود. آقایان دکتر اسدی، رئیس دانشگاه آموزش‌وپرورش کابل؛ دکتر عاکف جهاد، رئیس دانشگاه خصوصی راه سعادت در تخار؛ دکتر طالقانی، رئیس بنیاد نخبگان افغانستان؛ دکتر ی ...

الزام هیئت دولت به رعایت قانون «ممنوعیت به‌کارگیری اسامی بیگانه»
علی لاریجانی، رئیس مجلس شورای اسلامی، در نامه‌ای خطاب دکتر حسن روحانی، قانون «ممنوعیت به‌کارگیری اسامی، عناوین و اصطلاحات بیگانه» را یادآوری کرده است. رئیس مجلس شورای اسلامی در این نامه که مربوط به مصوبۀ تیرماه هیئت دولت دربارۀ تعیین تعرفۀ خدمات درمانی در بخش دولتی و خصوصی و غیردولتی است، ایراد وارد بر این مصوّبه در به‌کارگ ...

برگزاری نخستین کارگاه آموزشی زبان فارسی (در جايگاه زبان علم) با عنوان «کارسوق واژه‌گزینی»
جمعه و شنبه، دوازدهم و سیزدهم آبان‌ماه ۱۳۹۶، مرکز ملی استعدادهای درخشان و دانش‌پژوهان جوان (سمپاد) وزارت آموزش‌وپرورش و فرهنگستان زبان و ادب فارسی، نخستین کارسوق واژه‌گزینی را، با شرکت دانش‌آموزان منتخب پایۀ دهم دبیرستان‏های دورۀ دوم پرورش استعدادهای درخشان شهر تهران، برگزار کردند.
آخرين به روز رسانی ۱۳۹۰/۸/۳ - ۱۰:۲۶
املاى بعضى از واژه‌ها و پیشوندها و پسوندها
 
اى (حرف ندا) همیشه جدا از منادا نوشته مى‌شود:
          اى خدا، اى که
این، آن جدا از جزء و کلمهٔ پس از خود نوشته مى‌شود:
          استثنا: آنچه، آنکه، اینکه، اینجا، آنجا، وانگهى
همین، همان همواره جدا از کلمهٔ پس­از خود نوشته‌ مى‌شود:
      همین خانه، همین‌جا، همان کتاب، همان‌جا
هیچ همواره جدا از کلمهٔ پس از خود نوشته مى‌شود:
      هیچ‌یک، هیچ‌کدام، هیچ‌کس
چه جدا از کلمهٔ پس از خود نوشته مى‌شود، مگر در:
      چرا، چگونه، چقدر، چطور، چسان
چه همواره به کلمهٔ پیش از خود مى‌چسبد:
      آنچه، چنانچه، خوانچه، کتابچه، ماهیچه، کمانچه، قباله‌نا‌مچه
را در همه جا جدا از کلمهٔ پیش از خود نوشته مى‌شود، مگر در موارد زیر:
      چرا در معناى «براى چه؟» و در معناى «آرى»، در پاسخ به پرسش منفى.
که جدا از کلمهٔ پیش از خود نوشته مى‌شود:
      چنان‌که، آن‌که (= آن‌کسى‌که)
      استثناء: بلکه، آنکه، اینکه
ابن، حذف یا حفظ همزهٔ این کلمه، وقتى که بین دو عَلَم (اسم خاص اشخاص) واقع شود، هر دو صحیح است:
      حسین‌بن‌على/ حسین‌ابن‌على؛ محمّدبن‌زکریاى رازى/ محمّدابن زکریاى رازى؛ حسین‌بن‌عبدالله‌بن‌سینا/ حسین‌ابن‌عبدالله‌ابن‌سینا
به در موارد زیر پیوسته نوشته مى‌شود:
    1. هنگامى که بر سر فعل یا مصدر بیاید (همان‌که اصطلاحاً «باى زینت» یا «باى تأکید» خوانده مى‌شود):
          بگفتم، بروم، بنماید، بگفتن (= گفتن)
    2. به‌صورت بدین، ‌بدان، بدو، بدیشان1 به کار رود.
    3. هرگاه صفت بسازد:
          بخرد، بشکوه، بهنجار، بنام
به در سایر موارد جدا نوشته مى‌شود:
به برادرت گفتم، به سر بردن، به آواز بلنـد، به‌سختى، منـزل‌به‌منـزل، به نام خدا
    تبصره: حرف «به» که در آغاز بعضى از ترکیب‌هاى عربى مى‌آید از نوع حرف اضافهٔ فارسى نیست و پیوسته به کلمهٔ بعد نوشته مى‌شود:
          بعینه، بنفسه، برأی‌العین، بشخصه، مابازاء، بذاته
ـ هرگاه «باى زینت»، «نون نفى»، «میم نهى» بر سر افعالى که با الف مفتوح یا مضموم آغاز مى‌شوند (مانند انداختن، افتادن، افکندن) بیاید، «الف» در نوشتن حذف مى‌شود:
          بینداز، نیفتاد، میفکن
بى ‌همیشه جدا از کلمهٔ پس از خود نوشته مى‌شود، مگر آنکه کلمه بسیط‌گونه باشد، یعنى معناى آن دقیقاً مرکب از معانى اجزاى آن نباشد:
          بیهوده، بیخود، بیراه، بیچاره، بینوا، بیجا
مى و همى همواره جدا از کلمهٔ پس از خود نوشته‌ مى‌شود:
         مى‌رود، مى‌افکند، همى‌گوید
هم ‌همواره جدا از کلمهٔ پس از خود نوشته مى‌شود، مگر در موارد زیر:
    1. کلمه بسیط‌گونه باشد:
          همشهرى، همشیره، همدیگر، همسایه، همین، همان، همچنین، همچنان
    2. جزء دوم تک‌هجایى باشد:
          همدرس، همسنگ، همکار، همراه
    در صورتى که پیوسته‌نویسى «هم» با کلمهٔ بعد از خود موجب دشوارخوانى شود، مانند همصنف، همصوت، همتیم جدانویسى آن مرجّح است.
    3. جزء دوم با مصوت «آ» شروع شود:
           همایش، هماورد، هماهنگ
    در صورتى که قبل­از حرف «آ» همزه در تلفّظ ظاهر شود، هم جدا نوشته مى‌شود:
           هم‌آرزو، هم‌آرمان
    تبصره: هم، بر سر کلماتى که با «الف» یا «م» آغاز مى‌شود، جدا نوشته مى‌شود:
           هم‌اسم، هم‌مرز، هم‌مسلک
تر و ترین همواره جدا از کلمهٔ پیش از خود نوشته مى‌شود، مگر در:
           بهتر، مهتر، کهتر، بیشتر، کمتر
ها (نشانهٔ جمع) در ترکیب با کلمات به هر دو صورت (پیوسته و جدا) صحیح مى‌باشد:
           کتابها/ کتاب‌ها، باغها/ باغ‌ها، چاهها /چاه‌ها، کوهها/ کوه‌ها، گرهها/ گره‌ها
    اما در موارد زیر جدانویسى الزامى است:
    1. هرگاه ها بعداز کلمه‌هاى بیگانهٔ نامأنوس به کار رود:
           مرکانتیلیست‌‌ها، پزیتیویست‌ها، فرمالیست‌‌ها
    2. هنگامى که بخواهیم اصل کلمه را براى آموزش یا براى برجسته‌سازى مشخص کنیم:
           کتاب‌ها، باغ‌‌ها، متمدن‌ها، ایرانى‌ها
    3. هرگاه کلمه پردندانه (بیش­از سه دندانه) شود و یا به «ط» و «ظ» ختم شود:
          پیش‌بینى‌ها، حساسیت‌‌ها، استنباط‌ها، تلفّظ‌ها
    4. هرگاه جمع اسامى خاص مدّ نظر باشد:
          سعدى‌ها، فردوسى‌ها، مولوى‌ها، هدایت‌ها
    5. کلمه به هاى غیرملفوظ ختم شود:
          میوه‌ها، خانه‌ها
    یا به هاى ملفوظى ختم شود که حرف قبل از آن حرف متّصل باشد:
          سفیه‌ها، فقیه‌ها، پیه‌ها، به‌ها
 
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
1. گونهٔ قدیمى حرف اضافهٔ «به» فقط در کلمات بدین، بدان، بدو، بدیشان باقى مانده است.
 
تاريخچه   |    اساسنامه   |    دربارۀ وبگاه   |    نشر آثار   |    خبرنامهٔ گروه آموزش زبان و ادبیات فارسی