امروز سه‌شنبه ՝ 1395/10/28    ■ Tue, Jan 17, 2017   



  
اندازه نوشته   A | A
آخرین اخبار 
پیام تسلیت دکتر حداد عادل به مناسبت درگذشت شادروان ماهیار
سه شنبه، بیست‌ویکم دی‌ماه ۱۳۹۵، دکتر عباس ماهیار، استاد زبان و ادبیات فارسی دانشگاه خوارزمی و خاقانی‌شناس برجستۀ معاصر، دار فانی را وداع گفت.

پیام تسلیت دکتر حداد عادل به مناسبت درگذشت شادروان شریعتمداری
دوشنبه، بیستم دی‌ماه ۱۳۹۵، دکتر علی شریعتمداری، چهرۀ ماندگار علمی کشور و عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی، در سن ۹۳سالگی، به علت کهولت سن، دار فانی را وداع گفت.

چهارصد و پنجاه و چهارمین نشست شورا
دوشنبه، بیستم دی‌ماه ۱۳۹۵، چهارصد و پنجاه و چهارمین نشست شورای فرهنگستان زبان و ادب فارسی با حضور اکثر اعضای پیوسته و وابسته و مدیران گروه‌های علمی فرهنگستان، به ریاست دکتر غلامعلی حدادعادل، در تالار دکتر شهیدی برگزار شد.

جدیدترین آیین‌نامۀ ارتقای مرتبۀ اعضای هیئت علمی ـ ۱۳۹۵
جدیدترین آیین‌نامۀ ارتقای مرتبۀ اعضای هیئت علمی ابلاغ شد. این آیین‌نامه بر اساس مفاد مادۀ «۹» آن از اول مهرماه ۱۳۹۵ برای کلیۀ مؤسسات آموزش عالی، پژوهشی و فنّاوری دولتی و غیردولتی وابسته به وزارت علوم، تحقیقات و فنّاوری و سایر دستگاه‌های اجرایی و نهادهای عمومی کشور لازم‌الاجراست.
 
خُتَن و زبان خُتَنی
     زبان‌های ایرانی به گروهی از زبان‌ها و گویش‌ها گفته می‌شود که ازنظر ویژگی‌های زبانی وجوه مشترک دارند. در این نام‌گذاری معیارهای زبان‌شناختی مورد نظر است و نه مرزهای جغرافیایی و سیاسی کنونی ایران. زبان‌های ایرانی خود جزو خانوادۀ بزرگ‌تری از زبان‌ها هستند که اصطلاحاً به هندواروپایی معروف است. سرچشمۀ واحدی که تمام زبان‌های ایرانی از آن منشعب می‌شود، به طور قراردادی، «ایرانی آغازین» یا «ایرانی باستان» نامیده می‌شود.
ویژه‌نامۀ شبه‌قاره ـ شمارۀ ۵
     پنجمین شمارۀ مجلۀ شبه‌قاره، از مجموعۀ ویژه‌نامه‌های نامۀ فرهنگستان، به دبیری دکتر محمدرضا نصیری، عضو وابستۀ فرهنگستان و مدیر گروه دانشنامۀ زبان و ادب فارسی در شبه‌قاره، منتشر شد. در بخش مقالات پنجمین شمارۀ این ویژه‌نامه عناوین ذیل دیده می‌شود: «راج ترنگینی و پیشینۀ تاریخ‌نگاری در هند»، فتح‌الله مجتبائی؛ «نقش تصوف در ترویج رویکردهای اسلامی در حکومت سلاطین هند»، خدیجه عالمی ـ مظهر ادوای ـ حسین نظری
خبرنامۀ گروه آموزش زبان و ادبیات فارسی ـ شمارۀ ۲۸
     بیست‌وهشتمین شماره از خبرنامۀ گروه آموزش زبان و ادبیات فارسی فرهنگستان (آذر ۱۳۹۵) منتشر شد. فهرست مندرجات این شماره از خبرنامۀ گروه آموزش زبان و ادبیات فارسی بدین شرح است: سخن نخست: سعدی، الگوی رفتاری و گفتاری معلمان ادبیات (دکتر حسن ذوالفقاری)؛ بررسی میزان علاقه‌مندی دانش‌آموزان به شعرهای کهن و نو در کتاب فارسی (سیّد رضا باقریان موحد)
زبان‌شناسی نظری: پیدایش و تکوین دستور زایشی
     دستور زایشی مکتبی مسلط و غالب در زبان‌شناسی نظری امروز است و مجموعه‌ای از نظریه‌های زبانی را در بر می‌گیرد که جملگی بر دو باور فلسفی و زبان‌شناختی استوارند. این دو باور عبارت‌اند از: الف) برخی از ویژگی‌های زبانْ زیستی و فطری‌اند و ازاین‌رو کودک به هنگام تولد به آن‌ها مجهز است؛ ب) بارزترین جنبۀ زبان ساختار صوری و ریاضی‌گونۀ آن است. این مکتب از پیشینه‌ای کهن برخوردار است. از دستور زایشی یا مکتب زایشی، به‌عنوان انقلابی در زبان‌شناسی و علوم شناختی یاد می‌شود که اکنون به درختی تنومند تبدیل شده است.
صد سال عشق مجازی
     هم‌زمان با به روی کار آمدن صفویان در سال ۹۰۶ ق، غزل فارسی از سنّت پیشین خود که به نوعی عرفانی و آسمانی بود، جدا گشت و به سادگی گرایید و با زبانی عینی و ساده و خالی از بازی‌های صناعی و خیالی به گزارش عواطف صریح عاشق و معشوق و جزئیات رفتارها و احوال آن‌ها متمایل شد. این سبک واقع‌گرا در یک دورۀ یکصدساله در سراسر ایران مرکزی رواج یافت و به سوی شرق، تا ماوراءالنهر و شبه‌قارۀ هند، و به جانب غرب، تا آذربایجان و آسیای صغیر رفت.
نامۀ فرهنگستان ـ شمارۀ ۵۸
     پنجاه‌وهشتمین شمارۀ فصلنامۀ نامۀ فرهنگستان منتشر شد. این شماره از نامۀ فرهنگستان، همانند شماره‌هاى پیشین، شامل بخش‌هاى گوناگون، از جمله سرمقاله، مقاله، نقد و بررسى، تحقیقات ایران‌شناسى، گلچینى از دیرینه‌ها، فرهنگستان، تازه‌هاى نشر و اخبار است. در بخش مقالۀ این شماره عناوین زیر دیده مى‌شود: «بررسی ساختار کرُنوتوپیک (زمانی ـ مکانی) سفر در هفت‌پیکر نظامی گنجوی»، کتایون شهپرراد ـ آذین حسین‌زاده؛ «قصیده‌ای نویافته از لبیبی»، امید سُروری؛ «گفتمان‌های معاصر و سنّت تاریخ‌ادبیات‌نگاری در ایران»، سیّد مهدی زرقانی
خبرنامۀ گروه آموزش زبان و ادبیات فارسی ـ شمارۀ ۲۷
     بیست‌وهفتمین شماره از خبرنامۀ گروه آموزش زبان و ادبیات فارسی فرهنگستان (آبان ۱۳۹۵) منتشر شد. فهرست مندرجات این شماره از خبرنامۀ گروه آموزش زبان و ادبیات فارسی بدین شرح است: سخن نخست: دیدارهای هرروزه با کتاب؛ تمهیدی برای عادت به کتاب‌خوانی (دکتر مریم دانشگر)؛ گزارش نشست فرهنگستان زبان و ادب فارسی با معلمان زیست‌شناسی سراسر کشور؛ گفت‌وگو با مؤلفان کتاب‌های درسی (۱۸): غلامرضا عمرانی
ادبیات تطبیقی ـ شمارۀ ۱۳
     سیزدهمین شمارۀ مجلۀ ادبیات تطبیقی، ویژه‌نامۀ نامۀ فرهنگستان، به تفکیک مقالات، شامل چکیدۀ هر مقاله و متن کامل آن، بر روی وبگاه فرهنگستان زبان و ادب فارسی قرار گرفت. عناوین مقالات و نویسندگان سیزدهمین شمارۀ مجلۀ ادبیات تطبیقی بدین شرح است: «نگاهی تطبیقی به رویکرد پوزیتیویسم در رمان‌های ژرمینال و سنگ صبور»، غلام‌رضا پیروز، زهرا مقدسی، فرشته محمودی
فرهنگ فارسی گفتاری
     واژه‌ها و اصطلاحات رایج در فارسی امروز را به دو دستۀ کلی رسمی و گفتاری می‌توان تقسیم کرد. بخش اعظم این واژگان بی‌نشان‌اند، یعنی هیچ رنگ و بوی خاصی ندارند و در هر دو نوع گفتاری یا نوشتاری ممکن است به کار روند؛ مانند «آنجا، امسال، اسب، اراده، امید، برادر، خوشحال، شادی، زمین، نابغه، تصمیم گرفتن، فراموش کردن» و امثال آن. حدود یک‌پنجم واژگان فارسی امروز متعلق به گونۀ گفتاری است. بنابراین اگر کل واحدهای واژگانی فارسی امروز را چهل‌هزار تا فرض کنیم، یک‌پنجم این‌ مقدار، یعنی حدود هشت‌هزار تا، مختص فارسی گفتاری است.
تحول آوایی واژه‌های عربی در فارسی
     بخش چشمگیری از وام‌واژه‌های زبان فارسی امروز را واژه‌های عربی تشکیل می‌دهند که تعداد آن‌ها بیش از هفت‌هزار برآورد شده است. شماری از این واژه‌ها در جریان ورود به فارسی دچار تحولات آوایی و املایی و معنایی شده‌اند که پژوهش حاضر فقط تحولات آوایی این واژه‌ها را، چه در فارسی رسمی و چه در فارسی گفتاری، گزارش می‌دهد و به تحولات املایی و معنایی آن‌ها نمی‌پردازد. از طرفی، دستگاه واجی زبان عربی با دستگاه واجی فارسی تفاوت‌های اساسی دارد؛ مثلاً «ذ»، «ز»، «ض» و «ظ» در عربی واج‌های متمایزی هستند، حال‌آنکه در فارسی یک واج‌اند.
12345678910...
تاريخچه   |    اساسنامه   |    دربارۀ وبگاه   |    نشر آثار   |    خبرنامهٔ گروه آموزش زبان و ادبیات فارسی