گفتوگو با پروفسور هرمان لندولت
مخلوط شدن زبانهای دیگر با انگلیسی خطرناک است
اشاره: هرمان لَنْدولْت، استاد بازنشستهٔ دانشگاه مکگیل کانادا و مصحح کتاب کشفالاسرار است که روز دوشنبه، نهم آبانماه، مهمان سیصدونودوچهارمین نشست شورای فرهنگستان زبان و ادب فارسی بود. پیش از آغاز نشست شورا با او به گپوگفت کوتاهی دربارهٔ زبان و ادب فارسی، قابلیتها و تهدیدهای این زبان پرداختیم. وی معتقد است که با پیشرفت فنّاوری تنها زبان فارسی تهدید نمیشود و دیگر زبانهای اصیل هم مثل زبان فارسی دغدغهٔ اختلاط با زبان انگلیسی را دارند. مشروح این گفتوگو را در ادامه میخوانید.
این چندمین بار است که به ایران سفر میکنید؟
شاید دهمین یا یازدهمین بار باشد.
شما خیلی خوب فارسی صحبت میکنید. چطور شد که تصمیم گرفتید زبان فارسی یاد بگیرید؟
من فارسی را در سوئیس و پاریس یاد گرفتم. در سوئیس فیتْزْ مایِر استادم بود که هم اسلامشناس بود و هم ایرانشناس. در پاریس هم استادم مشوق بود که چند کتاب دربارهٔ زبان و ادب فارسی نوشتهبود.
با فرهنگستان زبان و ادب فارسی چقدر آشنایی دارید؟
با فرهنگستان از طریق رفقا و ادبا، بهخصوص دکتر مهدی محقق، آشنا هستم. البته ایشان از استادان فرهنگ و ادبیات فارسی هستند. من همکاری خیلی طولانیای با ایشان داشتم. با دکتر محقق اولین بار در سال 1966 در کانادا آشنا شدم. من و دکتر محقق همکار بودیم. بعد شعبهٔ تهران دانشگاه مکگیل افتتاح شد. من و دکتر محقق و ایزوتسو، استاد ژاپنی، همکار بودیم.
از دیگر اعضای فرهنگستان چه کسانی را میشناسید؟
البته جناب مدیر (دکتر حدّاد عادل) را میشناسم. دکتر مجتبائی و پورجوادی را هم میشناسم. همینطور دکتر غلامرضا اعوانی و دکتر شفیعی کدکنی که نمیدانم فرهنگستان هستند یا نه.
الآن کجا ساکن هستید و چه میکنید؟
من ساکن سوئیس هستم، اما الآن که بازنشستهٔ دانشگاه مکگیل هستم، با مؤسسهٔ مطالعات اسماعیلی در لندن همکاری میکنم.
چطور شد که به زبان فارسی علاقهمند شدید؟
خودم هم نمیدانم چه شد به زبان فارسی علاقهمند شدم. البته یک شانس من این بود که با رودولف گُلْپْکِه آشنا شدم. او مترجم هفتپیکر نظامی و خیلی آثار دیگر است. با ایشان همدانشگاهی بودم و او خیلی مرا جذب فرهنگ و ادبیات ایران کرد.
به نظر شما زبان فارسی چه قابلیتهایی دارد؟
ارزش زبان فارسی معلوم است. شاعر بزرگ، گوته، سالها پیش گفته اگر واقعاً میخواهی شعر را بشناسی باید به کشور و وطن شعر یعنی ایران بروی و آنجا را زیارت کنی. پس به ارزش ادبیات فارسی در جهان شکی نیست.
شما خودتان در غرب زندگی میکنید و متوجه پیشرفت فنّاوری در ابعاد گوناگونش هستید. با فراگیر شدن استفاده از رایانه و سلطهٔ زبان انگلیسی در جهان، چه تهدیدهایی متوجه زبان فارسی است و چه راهکارهایی میتوان در پیش گرفت؟
این مسئلهای است که همه جا هست. آلمانیها نگران این موضوع هستند و باید خیلی مواظب باشند زبانشان خراب نشود. بهخصوص در رایانه که همه واژههای نیمهفهمیدهٔ انگلیسی را به کار میبرند. البته انگلیسی زبان بزرگی است اما مخلوط شدن زبانهای دیگر با آن برای کسانی که زبانهای اصیل دارند، خطرناک است. میخواهد این زبان فارسی باشد یا آلمانی.
چقدر شناخت محافل ادبی غرب از ادبیات فارسی بهروز است؟ آیا هنوز ادبیات فارسی را با سعدی و حافظ و فردوسی میشناسند یا از چهرههای معاصر هم کسانی را میشناسند؟
بیشتر قدما هستند، اما گُلْپْکِه از ادبیات کنونی هم ترجمه کرده که خیلی جذاب است. مثلاً کارهایی از جمالزاده، چوبک و رسول پرویزی. البته غربیها ادبیات معاصر ایران را نسبت به قدمای شعر کمتر میشناسند.
|